ประวัติศาสตร์

การจัดตั้ง

SONEL ก่อตั้งขึ้นในปี 1957 ในช่วงเปลี่ยนผ่านของแคเมรูนสู่เอกราชจากการปกครองของฝรั่งเศสและอังกฤษ ในระยะแรก SONEL มีโครงสร้างเป็นองค์กรที่มีเจ้าของร่วมภายใต้การบริหารของฝรั่งเศส โดยได้รวมผู้ให้บริการไฟฟ้าในระดับภูมิภาคขนาดเล็กเข้าด้วยกันเพื่อสร้างโครงข่ายไฟฟ้าแห่งชาติที่เป็นหนึ่งเดียว ภารกิจในช่วงแรกของบริษัทมุ่งเน้นไปที่การขยายการเข้าถึงไฟฟ้าในศูนย์กลางเมืองต่างๆ เช่น ยาอุนเดและดูอาลา โดยใช้ประโยชน์จากศักยภาพของพลังงานไฟฟ้าพลังน้ำจากแม่น้ำต่างๆ เช่น แม่น้ำซานากา ภายในปี 1960 หลังจากแคเมรูนได้รับเอกราช SONEL ได้กลายเป็นเสาหลักของการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานระดับชาติ โดยรัฐบาลถือหุ้นส่วนใหญ่ โครงสร้างพื้นฐานในระยะแรกประกอบด้วยโรงไฟฟ้าพลังความร้อนและโรงไฟฟ้าพลังน้ำขนาดเล็ก ซึ่งให้บริการประชากรประมาณ 15% โดยส่วนใหญ่อยู่ในเมืองต่างๆธนาคารเพื่อการพัฒนาแห่งแอฟริกา (2008).รายงานการพัฒนาภาคพลังงานของแคเมรูน . อาบิดจาน: สำนักพิมพ์ธนาคารเพื่อการพัฒนาแห่งแอฟริกา..

การโอนกิจการเป็นของรัฐ

ในปี 1974 รัฐบาลแคเมรูนได้ทำการโอนกิจการไฟฟ้าของ SONEL ให้เป็นของรัฐอย่างเต็มรูปแบบ ภายใต้นโยบายเศรษฐกิจของประธานาธิบดีอาห์มาดู อาฮิดโจ ซึ่งเน้นการควบคุมของรัฐในภาคส่วนเชิงกลยุทธ์ การเคลื่อนไหวครั้งนี้มีเป้าหมายเพื่อเร่งการขยายระบบไฟฟ้าไปยังชนบทและสนับสนุนการพัฒนาอุตสาหกรรม โดย SONEL กลายเป็นหน่วยงานกึ่งรัฐวิสาหกิจภายใต้กระทรวงพลังงาน ในช่วงเวลานั้น บริษัทได้ขยายโครงข่ายไฟฟ้าผ่านโครงการต่างๆ เช่น โรงไฟฟ้าพลังน้ำอีเดีย (เปิดใช้งานในปี 1978) ซึ่งเพิ่มกำลังการผลิตไฟฟ้าได้ 300 เมกะวัตต์ อย่างไรก็ตาม การลงทุนที่ไม่เพียงพออย่างต่อเนื่องและความไร้ประสิทธิภาพของระบบราชการนำไปสู่ความเสื่อมโทรมของโครงสร้างพื้นฐาน ในช่วงทศวรรษ 1980 SONEL ประสบปัญหาการสูญเสียในการส่งกระแสไฟฟ้าสูง (เกิน 25%) และไฟฟ้าดับบ่อยครั้ง ซึ่งส่งผลให้เศรษฐกิจชะงักงัน ธนาคารโลกตั้งข้อสังเกตในปี 1990 ว่าความไร้ประสิทธิภาพในการดำเนินงานของ SONEL ทำให้แคเมรูนสูญเสียประมาณ 2% ของ GDP ต่อปีธนาคารโลก. (1990).แคเมรูน: การประเมินภาคพลังงาน. วอชิงตัน ดี.ซี.: กลุ่มธนาคารโลก..

การแปรรูปเป็นเอกชน

เนื่องจากเผชิญกับหนี้สินที่เพิ่มขึ้นและแรงกดดันจากสถาบันการเงินระหว่างประเทศ แคเมรูนจึงริเริ่มการปฏิรูปภาคไฟฟ้าในช่วงทศวรรษ 1990 ในปี 2001 บริษัท SONEL ถูกแปรรูปเป็นเอกชนผ่านข้อตกลงสัมปทาน 20 ปีกับบริษัท AES Corporation ซึ่งเป็นบริษัทข้ามชาติด้านพลังงานจากสหรัฐอเมริกา โดย AES เข้าซื้อหุ้น 56% รัฐบาลยังคงถือหุ้น 44% และ SONEL ยังคงดำเนินงานภายใต้ชื่อเดิม AES ลงทุน 150 ล้านดอลลาร์สหรัฐเพื่อปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานให้ทันสมัย ​​รวมถึงระบบอัตโนมัติของโครงข่ายไฟฟ้าและระบบวัดค่าไฟฟ้า โดยมีเป้าหมายเพื่อลดการสูญเสียและปรับปรุงประสิทธิภาพการเรียกเก็บเงิน แม้ว่าจะประสบความสำเร็จในระยะแรก เช่น การลดการสูญเสียทางเทคนิคลง 15% ภายในปี 2005 แต่การแปรรูปเป็นเอกชนก็ถูกวิพากษ์วิจารณ์เรื่องการขึ้นราคาค่าไฟฟ้าและเป้าหมายการให้ไฟฟ้าแก่พื้นที่ชนบทที่ไม่บรรลุผล ภายในปี 2010 SONEL ให้บริการครัวเรือนในเมืองได้ 60% แต่ให้บริการในพื้นที่ชนบทเพียง 15% ซึ่งยิ่งทำให้ความเหลื่อมล้ำทางภูมิภาคทวีความรุนแรงขึ้นกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (2007).แคเมรูน: วารสารรัฐวิสาหกิจ. วอชิงตัน ดี.ซี.: สำนักพิมพ์ IMF..

การดำเนินงาน

ขอบเขตการดำเนินงานของ SONEL ครอบคลุมสามหน้าที่หลัก ได้แก่ การผลิต การส่ง และการจำหน่ายไฟฟ้า การผลิตไฟฟ้าส่วนใหญ่พึ่งพาแหล่งพลังงานน้ำ (คิดเป็น 70% ของกำลังการผลิต) โดยมีโรงงานสำคัญอยู่ที่ซองลูลู (384 เมกะวัตต์) และอีเดีย (294 เมกะวัตต์) เสริมด้วยโรงไฟฟ้าพลังความร้อนในยาอุนเดและดูอาลา การส่งไฟฟ้าเกี่ยวข้องกับเครือข่ายแรงดันสูงครอบคลุมระยะทาง 5,000 กิโลเมตร ในขณะที่การจำหน่ายไฟฟ้าเข้าถึงลูกค้ากว่า 2 ล้านรายผ่านสายส่งแรงดันปานกลางและต่ำระยะทาง 50,000 กิโลเมตร บริษัทมีพนักงานประมาณ 3,500 คน และจัดการด้านการวัด การเรียกเก็บเงิน และบริการลูกค้าใน 14 ภูมิภาค ในยุค AES SONEL ได้นำมิเตอร์แบบเติมเงินมาใช้เพื่อต่อสู้กับการโจรกรรมและการไม่ชำระเงิน ซึ่งส่งผลกระทบต่อรายได้ 30% อย่างไรก็ตาม ความท้าทายในการดำเนินงานยังคงมีอยู่ รวมถึงโครงสร้างพื้นฐานที่เสื่อมสภาพ—หม้อแปลงไฟฟ้า 40% มีอายุมากกว่า 25 ปีในปี 2010—และความเปราะบางต่อการหยุดชะงักที่เกี่ยวข้องกับสภาพภูมิอากาศ เช่น ภัยแล้งที่ลดปริมาณการผลิตไฟฟ้าจากพลังน้ำ ปริมาณการผลิตไฟฟ้าเฉลี่ยต่อปีอยู่ที่ 4,000 กิกะวัตต์ชั่วโมง ซึ่งไม่เพียงพอต่อความต้องการที่เพิ่มขึ้นของแคเมรูน ส่งผลให้มีการตัดกระแสไฟฟ้าเป็นประจำในเมืองใหญ่ๆกระทรวงพลังงานและทรัพยากรน้ำ ประเทศแคเมรูน (2012).แผนพัฒนาไฟฟ้าแห่งชาติ. ยาอุนเด: สำนักพิมพ์รัฐบาล..

กรรมสิทธิ์และการจัดการ

โครงสร้างการเป็นเจ้าของของ SONEL เปลี่ยนแปลงไปอย่างมากตลอดอายุการใช้งาน ตั้งแต่ปี 1957 ถึง 1974 บริษัทดำเนินงานในรูปแบบความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชน โดยมีนักลงทุนชาวฝรั่งเศสถือหุ้นส่วนน้อย หลังจากที่รัฐบาลแคเมรูนเข้าควบคุมกิจการ รัฐบาลเป็นเจ้าของ 100% จนกระทั่งมีการทำข้อตกลงแปรรูปเป็นเอกชนกับบริษัท AES Corporation ในปี 2001 บริษัท AES ได้แต่งตั้งผู้บริหารชาวต่างชาติให้ดำรงตำแหน่งสำคัญๆ รวมถึงซีอีโอและผู้อำนวยการด้านเทคนิค ในขณะที่รัฐบาลยังคงกำกับดูแลผ่านตัวแทนคณะกรรมการ โครงสร้างนี้ช่วยปรับปรุงการจัดการทางการเงิน—SONEL สามารถทำกำไรได้ในปี 2004 หลังจากขาดทุนมาหลายปี—แต่ก็ก่อให้เกิดความตึงเครียดเกี่ยวกับความเป็นอิสระเชิงกลยุทธ์ ในปี 2011 บริษัท AES ขายหุ้นให้กับ Actis Capital บริษัทโครงสร้างพื้นฐานของอังกฤษ ซึ่งเป็นการส่งสัญญาณถึงการเปลี่ยนแปลงไปสู่การลงทุนที่มุ่งเน้นในแอฟริกา ตลอดช่วงเวลานี้ การกำกับดูแลของ SONEL ถูกตรวจสอบอย่างเข้มงวดเนื่องจากขาดความโปร่งใส การตรวจสอบบัญชีในปี 2009 เปิดเผยว่ามีค่าใช้จ่ายที่ไม่สามารถชี้แจงได้ถึง 50 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ทำให้เกิดเสียงเรียกร้องให้มีการปฏิรูปกฎระเบียบAfrobarometer. (2009).การรับรู้ของประชาชนเกี่ยวกับบริการสาธารณูปโภคในแคเมรูน. โจฮันเนสเบิร์ก: สถาบันเพื่อประชาธิปไตยในแอฟริกา.ถึงแม้จะมีปัญหาเหล่านี้ SONEL ก็ยังคงเป็นหน่วยงานสาธารณูปโภคแบบครบวงจรเพียงแห่งเดียวของแคเมรูน จนกระทั่งเริ่มมีการแยกส่วนธุรกิจในปี 2010

ความท้าทายและคำวิจารณ์

SONEL เผชิญกับความท้าทายหลายด้านที่บั่นทอนประสิทธิภาพการทำงาน ด้านการเงิน บริษัทประสบปัญหาหนี้สินสูง (สูงสุดถึง 200 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2543) เนื่องจากการกำหนดอัตราค่าไฟฟ้าต่ำเกินไปและการผิดนัดชำระหนี้ โดยเฉพาะจากหน่วยงานของรัฐ ด้านการดำเนินงาน การสูญเสียทางเทคนิคจากโครงสร้างพื้นฐานที่ล้าสมัยและการสูญเสียทางการค้าจากการขโมยไฟฟ้าทำให้บริษัทสูญเสียพลังงานที่ผลิตได้ถึง 35% ต่อปี ความน่าเชื่อถือของบริการอยู่ในระดับต่ำ โดยพื้นที่ในเมืองประสบปัญหาไฟฟ้าดับ 10-15 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ในช่วงฤดูที่มีความต้องการใช้ไฟฟ้าสูงสุด ซึ่งส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อธุรกิจและครัวเรือน ด้านสังคม SONEL เผชิญกับกระแสต่อต้านจากสาธารณชนเกี่ยวกับการขึ้นอัตราค่าไฟฟ้า โดยอัตราค่าไฟฟ้าสำหรับที่อยู่อาศัยเพิ่มขึ้น 40% ระหว่างปี 2544 ถึง 2553 และการครอบคลุมพื้นที่ชนบทที่ไม่เพียงพอ ทำให้ 80% ของพื้นที่ชนบทไม่มีไฟฟ้าใช้ นอกจากนี้ยังมีข้อกังวลด้านสิ่งแวดล้อมเกิดขึ้น เนื่องจากโรงไฟฟ้าพลังความร้อนก่อให้เกิดมลพิษในท้องถิ่น นักวิจารณ์ รวมถึงองค์กรพัฒนาเอกชนอย่างกรีนแคเมรูน โต้แย้งว่า การที่ SONEL มุ่งเน้นแต่ผลกำไรในเขตเมืองนั้น ละเลยการเข้าถึงอย่างเท่าเทียมกัน ซึ่งเป็นการละเมิดพันธสัญญาของรัฐบาลในการลดความยากจน การสอบสวนของรัฐสภาในปี 2013 ชี้ให้เห็นถึงความล้มเหลวในการบริหารจัดการ โดยอ้างถึงการแทรกแซงทางการเมืองในการแต่งตั้งและการทุจริตในการจัดซื้อจัดจ้างองค์กร Transparency International ประเทศแคเมรูน (2013).การทุจริตในภาคพลังงานของแคเมรูน. ยาอุนเด: TI Reports..

การปรับโครงสร้างและมรดก

ท่ามกลางความไร้ประสิทธิภาพที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง แคเมรูนได้เริ่มดำเนินการปฏิรูปไฟฟ้าอย่างครอบคลุมภายใต้กฎหมายฉบับที่ 2011/022 ซึ่งนำไปสู่การยุบเลิกบริษัท SONEL ในปี 2014 บริษัทถูกแยกออกเป็นหน่วยงานต่าง ๆ โดย ENEO Cameroon SA รับผิดชอบด้านการผลิตและการจำหน่าย ในขณะที่หน่วยงานกำกับดูแลภาคพลังงาน (ARSEL) รับผิดชอบด้านการส่งกระแสไฟฟ้า การปรับโครงสร้างนี้มีเป้าหมายเพื่อดึงดูดการลงทุน ปรับปรุงประสิทธิภาพ และบรรลุการเข้าถึงไฟฟ้าอย่างทั่วถึงภายในปี 2035 มรดกของ SONEL มีสองด้าน คือ วางรากฐานโครงสร้างพื้นฐานของระบบไฟฟ้าในแคเมรูน แต่ล้มเหลวในการสร้างความมั่นใจว่าบริการจะมีความยั่งยืนและครอบคลุม หลังจากการปรับโครงสร้าง ENEO ได้รับมรดกสินทรัพย์และความท้าทายของ SONEL โดยอัตราการเข้าถึงไฟฟ้าในชนบทเพิ่มขึ้นเพียงเล็กน้อยเป็น 18% ในปี 2020 ในเชิงประวัติศาสตร์ SONEL เป็นตัวอย่างของความซับซ้อนของการบริหารจัดการสาธารณูปโภคในประเทศกำลังพัฒนา ซึ่งมรดกจากยุคอาณานิคม ข้อแลกเปลี่ยนจากการแปรรูป และจุดอ่อนของสถาบันมาบรรจบกัน เรื่องราวของโครงการนี้เป็นข้อมูลสำคัญสำหรับความพยายามอย่างต่อเนื่องในการปรับปรุงภาคพลังงานของแอฟริกาให้ทันสมัย ​​โดยเน้นย้ำถึงความจำเป็นในการมีหน่วยงานกำกับดูแลที่เป็นอิสระและการมีส่วนร่วมของชุมชนโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (2016).พลังงานยั่งยืนสำหรับแคเมรูน: บทเรียนจากโซเนล. นิวยอร์ก: สำนักพิมพ์ UNDP..

ดูเพิ่มเติม

• อีนีโอ แคเมรูน เอสเอ
• ภาคไฟฟ้าในแคเมรูน
• นโยบายด้านพลังงานของแคเมรูน
• บริษัท เอเอส คอร์ปอเรชั่น

เอกสารอ้างอิง

1. ธนาคารโลก (2010).การทบทวนภาคพลังงานของแคเมรูน: การเสริมสร้างประสิทธิภาพการดำเนินงานของหน่วยงานสาธารณูปโภควอชิงตัน ดี.ซี.: กลุ่มธนาคารโลก
2. สำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ (2015).แนวโน้มพลังงานในแอฟริกา: ข้อมูลประเทศแคเมรูน. ปารีส: สำนักพิมพ์ IEA.
3. ธนาคารเพื่อการพัฒนาแห่งแอฟริกา (2008).รายงานการพัฒนาภาคพลังงานของแคเมรูน . อาบิดจาน: สำนักพิมพ์ธนาคารเพื่อการพัฒนาแห่งแอฟริกา.
4. ธนาคารโลก. (1990).แคเมรูน: การประเมินภาคพลังงาน. วอชิงตัน ดี.ซี.: กลุ่มธนาคารโลก.
5. กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (2007).แคเมรูน: วารสารรัฐวิสาหกิจ. วอชิงตัน ดี.ซี.: สำนักพิมพ์ IMF.
6. กระทรวงพลังงานและทรัพยากรน้ำ ประเทศแคเมรูน (2012).แผนพัฒนาไฟฟ้าแห่งชาติ. ยาอุนเด: สำนักพิมพ์รัฐบาล.
7. Afrobarometer. (2009).การรับรู้ของประชาชนเกี่ยวกับบริการสาธารณูปโภคในแคเมรูน. โจฮันเนสเบิร์ก: สถาบันเพื่อประชาธิปไตยในแอฟริกา.
8. องค์กร Transparency International ประเทศแคเมรูน (2013).การทุจริตในภาคพลังงานของแคเมรูน. ยาอุนเด: TI Reports.
9. โครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (2016).พลังงานยั่งยืนสำหรับแคเมรูน: บทเรียนจากโซเนล. นิวยอร์ก: สำนักพิมพ์ UNDP.